Szpiglasowy Wierch dla początkujących - wariant, czas i łańcuchy

Najłatwiej pomylić ten szczyt z dłuższym spacerem nad Morskie Oko, a różnica jest zasadnicza. Szpiglasowy Wierch wymaga dobrej kondycji, pewnego kroku i spokojnego pokonania krótkiego odcinka z łańcuchami. Poniżej pokazuję, który wariant wybrać, ile czasu zaplanować, jak przygotować się do trasy i kiedy lepiej zawrócić.

Czy Szpiglasowy Wierch to dobry wybór dla początkujących?

Moim zdaniem tak, ale tylko dla osoby, która ma już za sobą kilka dłuższych wycieczek górskich. Nie jest to cel na pierwszy kontakt z Tatrami, szczególnie jeśli dotąd chodziło się głównie po łatwych dolinach. Największym wyzwaniem nie jest sama wspinaczka, lecz połączenie długiego podejścia, wysokości i zmęczenia.

Szczyt wznosi się na wysokość 2172 m n.p.m. i jest dostępny znakowanym szlakiem ze Szpiglasowej Przełęczy. Po drodze pojawia się krótki, stromy odcinek z łańcuchami. Nie przypomina on Orlej Perci, ale wymaga użycia rąk, zachowania równowagi i braku paniki przy ekspozycji.

Za rozsądnego kandydata uznałbym osobę, która potrafi przejść 15-20 km w ciągu dnia, dobrze znosi podejścia i nie ma problemu z kamienistym podłożem. Jeśli nie wiesz, jak reagujesz na wysokość albo wąskie skalne fragmenty, lepiej potraktować Szpiglasową Przełęcz jako cel główny. Widoki są znakomite nawet bez ostatnich kilkunastu minut na wierzchołek.

Który wariant trasy wybrać i ile czasu zaplanować?

Dla początkujących najbardziej logiczna jest pętla z Palenicy Białczańskiej przez Dolinę Roztoki i Dolinę Pięciu Stawów, dalej na Szpiglasową Przełęcz, szczyt i zejście w stronę Morskiego Oka. Dzięki temu trudniejszy fragment z łańcuchami pokonuje się pod górę, co zwykle jest łatwiejsze i bezpieczniejsze niż schodzenie.

W praktyce cała pętla ma około 24-27 km i mniej więcej 1200-1300 m sumy podejść, zależnie od wybranego wariantu. Na sam marsz można przeznaczyć 8-9 godzin, ale z postojami, zdjęciami i ewentualnym oczekiwaniem przy łańcuchach robi się z tego pełny dzień w górach.

Druga opcja to wejście znad Morskiego Oka na przełęcz i szczyt, a potem powrót tą samą drogą. Ten wariant jest łatwiejszy technicznie, bo podejście prowadzi szerokimi zakosami, często nazywanymi Ceprostradą. Ma jednak wadę, którą początkujący często pomijają. Z Palenicy trzeba najpierw dojść nad Morskie Oko, więc dystans nadal jest duży, a powrót tą samą trasą może być nużący.

Jeżeli planujesz nocleg w schronisku nad Morskim Okiem albo w Dolinie Pięciu Stawów, sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Podzielenie trasy na dwa dni wyraźnie poprawia komfort i pozwala nie podejmować decyzji na zmęczeniu.

Jak wyglądają łańcuchy i jak przejść ten fragment spokojnie?

Łańcuchy znajdują się na stromym podejściu w kierunku Szpiglasowej Przełęczy od strony Doliny Pięciu Stawów. Odcinek jest krótki, ale skała może być śliska, a przy dużym ruchu łatwo stracić koncentrację. Nie traktuj łańcucha jak poręczy na całej długości. Chwytaj go w miejscach, w których rzeczywiście pomaga utrzymać równowagę.

• Idź powoli i utrzymuj trzy punkty podparcia, czyli dwie nogi i jedną rękę albo odwrotnie.
• Przed wejściem schowaj kijki trekkingowe do plecaka, żeby mieć wolne dłonie.
• Nie wyprzedzaj na stromym fragmencie i zachowaj odstęp od osoby przed sobą.
• Na mokrej skale stawiaj stopy płasko, bez gwałtownych ruchów.
• Jeśli poczujesz panikę, zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu i pozwól przejść innym.

Nie polecam używania zwykłej lonży ferratowej tylko dlatego, że na szlaku są łańcuchy. To nie jest via ferrata z ciągłą stalową liną i punktami przepinania. Dla większości turystów ważniejsze od dodatkowego sprzętu są suche buty z dobrą podeszwą, wolne ręce i spokojne tempo.

W drugą stronę, czyli podczas zejścia z przełęczy do Doliny Pięciu Stawów, ten sam fragment może wydać się znacznie trudniejszy. Dlatego osobom bez doświadczenia radzę planować pętlę w kierunku od Pięciu Stawów na przełęcz, a nie odwrotnie.

Co spakować na całodzienną wycieczkę?

Na tej trasie nie potrzeba specjalistycznego sprzętu wspinaczkowego, ale lekki plecak z rozsądnym wyposażeniem robi dużą różnicę. Pogoda w Tatrach potrafi zmienić się w ciągu kilkudziesięciu minut, dlatego nawet w słoneczny poranek trzeba mieć warstwę przeciwdeszczową i coś cieplejszego.

• buty trekkingowe z przyczepną podeszwą, najlepiej już rozchodzone,
• kurtkę przeciwdeszczową i lekką warstwę termiczną,
• czapkę, rękawiczki oraz okulary przeciwsłoneczne,
• minimum 1,5-2 litry wody na osobę, więcej podczas upału,
• jedzenie, które można zjeść bez długiego postoju,
• mapę papierową lub aplikację z mapą działającą offline,
• naładowany telefon, powerbank i małą apteczkę,
• czołówkę, nawet jeśli planujesz wrócić przed zmrokiem.

Kijki są pomocne na dojściu i zejściu, ale przed łańcuchami trzeba je schować. Z jedzeniem nie przesadzaj wagowo. Kanapki, batony, suszone owoce i coś słonego zwykle wystarczą, a ciężki prowiant szybko zaczyna ciążyć podczas podejścia.

Przed wyjściem sprawdź prognozę nie tylko dla Zakopanego, lecz także dla wyższych partii Tatr. Na wysokości 2100-2200 m znaczenie mają przede wszystkim wiatr, widzialność, temperatura odczuwalna i ryzyko burzy. Przy załamaniu pogody nie próbuj „dociągać” do szczytu za wszelką cenę.

Kiedy iść, a kiedy rozsądniej odpuścić?

Najlepsze warunki dla osoby początkującej przypadają na stabilny, letni dzień z suchą skałą i dobrą widocznością. Wczesne lato może przynieść zalegający śnieg, a jesienią na zacienionych fragmentach pojawia się lód. Sama obecność otwartego szlaku nie oznacza, że jest on łatwy w danych warunkach.

Zimą Szpiglasowy Wierch nie jest dobrym miejscem na pierwszą wysokogórską wycieczkę. Potrzebne są wtedy umiejętności oceny zagrożenia lawinowego, poruszania się po śniegu i lodzie oraz używania odpowiedniego sprzętu. Tatrzański Park Narodowy przypomina, że stałym zimowym zamknięciem objęty jest między innymi szlak przez Świstówkę Roztocką, ale inne trasy pozostające formalnie otwarte także mogą wymagać zimowego doświadczenia.

Wyrusz wcześnie, szczególnie w weekend i w sezonie wakacyjnym. Parking w rejonie Palenicy szybko się zapełnia, dlatego warto sprawdzić wcześniej zasady wjazdu i dostępność miejsca. TPN zaleca wcześniejszy zakup e-biletu na oficjalny parking w rejonie Morskiego Oka, co ułatwia logistykę całej wycieczki.

Zawracaj, gdy skała robi się mokra, widoczność spada do kilku metrów, nad granią pojawiają się burzowe chmury albo tempo grupy wyraźnie siada. Szpiglasowa Przełęcz jest bardzo dobrym punktem końcowym. Zdobycie przełęczy zamiast szczytu nie jest porażką, tylko rozsądną decyzją dopasowaną do warunków.

W razie poważnego wypadku w Tatrach dzwoń pod numer 985, a przy problemach z zasięgiem pod 112. TOPR zaleca, aby podczas zgłoszenia podać miejsce zdarzenia, liczbę poszkodowanych, ich stan i warunki panujące na szlaku.

Najrozsądniejszy pierwszy plan na ten szczyt

Jeśli masz podstawową kondycję i doświadczenie na dłuższych szlakach, wybierz pętlę przez Dolinę Pięciu Stawów, wejdź na przełęcz od łatwiejszej do kontroli strony i zostaw sobie zapas czasu na zejście nad Morskie Oko. W mojej ocenie to najlepszy sposób, żeby zobaczyć wysokogórski charakter Tatr bez rzucania się od razu na trudniejsze cele.

Nie planuj tej wycieczki jako rodzinnego spaceru dla małych dzieci ani jako spontanicznego dodatku do pobytu w Zakopanem. Przy dobrej pogodzie, odpowiednim obuwiu i spokojnym tempie Szpiglasowy Wierch może być świetnym pierwszym ambitnym szczytem, ale tylko wtedy, gdy przygotowanie jest ważniejsze od samego zdjęcia na wierzchołku.